Ομιλιες

1ο μέρος

ΜΙΝΙΜΑ MAXIMA SUNT ΚΑΙ Η ΦΥΓΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΑΣΤΡΑ

Ευγένιος Τριβιζάς

Tα τελευταία χρόνια παρατηρείται στις αγγλοσαξονικές χώρες μια κατακόρυφη αύξηση του ενδιαφέροντος των παιδιών για την εκμάθηση της Λατινικής γλώσσας. «Τα Λατινικά δεν είναι πλέον μια νεκρή γλώσσα», γράφει ο Guardian. «Μανία εκμάθησης Λατινικών καταλαμβάνει τη χώρα», επισημαίνει η Telegraph. Υπεύθυνος για την αναπάντεχη αυτή αναγέννηση δεν είναι, όπως θα υπέθετε κάνεις, κάποιος διαπρεπής λατινιστής ή εμπνευσμένος υπουργός Παιδείας ή άλλος πολιτικός ηγέτης, αλλά, όσο κι αν φαίνεται παράξενο, ένα απλό ποντίκι. Λέγεται Minimus, ζει σε μια ποντικότρυπα στο τείχος του Αδριανού και κάθε τόσο κάνει παράτολμες επιδρομές στην πόλη της Vindolanda όπου καταδιωκόμενο από μια γάτα ονόματι Vibrissa αρπάζει λιχουδιές από ρωμαϊκά συμπόσια. Πρόκειται για τον ήρωα ενός παιδικού βιβλίου γραμμένου από την Barbara Bell. Οι διασκεδαστικές περιπέτειές του συνθέτουν μια πρωτότυπη εισαγωγή στη Λατινική γλώσσα, αλλά και την ιστορία της Ρωμαϊκής εποχής.
Ένας αρθρογράφος συγκρίνει τον βαρετό και άχαρο τρόπο εκμάθησης των Λατινικών της δικής του εποχής με το πρωτοποριακό αυτό βιβλίο .«Ο τρόπος που μας μαθαίνανε στην εποχή μας Λατινικά», γράφει, «μας έκανε να τα μισούμε (we hated them)». Απεναντίας, ο Minimus είναι τόσο αξιολάτρευτος που και τα Λατινικά γίνονται ελκυστικά. «Πρώτη φορά οι λέξεις ‘συναρπαστικό’ και ‘απολαυστικό’ συνδέονται με την εκμάθηση της Λατινικής γλώσσας», τονίζει ένας άλλος.
Μερικοί ακόμα τίτλοι: «O ποντικός Minimus προκαλεί μανία εκμάθησης Λατινικών (Minimus mouse starts craze in latin)», «Ένας ποντικός καταφέρνει να αναστήσει μια νεκρή γλώσσα», «αγνοημένοι λατινιστές αναδύονται από τις αραχνιασμένες αίθουσες βιβλιοθηκών και σπεύδουν σε δημοτικά σχολεία για να βοηθήσουν τα παιδιά να ιδρύουν κλαμπ Λατινοφίλων».
Παρόμοια αισθήματα εκφράζουν και οι γονείς. Μια αναγνώστρια από την Καλιφόρνια γράφει: «Έχω μια εφτάχρονη κόρη και ήθελα να τη βοηθήσω να αποκτήσει από νωρίς κάποιες βάσεις στα Λατινικά. Αγόρασα το βιβλίο χωρίς να είμαι σίγουρη για τον αντίκτυπο που θα είχε. Έχουμε φτάσει τώρα στο σημείο να αρπάζει η κόρη μου τον τόμο από τη βιβλιοθήκη και να μου τον φέρνει, επιμένοντας να μάθει όλο και περισσότερα Λατινικά. Απολαμβάνουμε και οι δυο τις συναρπαστικές περιπέτειες του Minimus».
Τα ποσοστά αύξησης των Λατινικών σπουδών είναι κάθε άλλο παρά αμελητέα. Στην Αγγλία πριν μερικά χρόνια τα δημοτικά σχολεία που δίδασκαν στα παιδιά Λατινικά μετριούνταν στα δάχτυλα του ενός χεριού. Σήμερα Λατινικά διδάσκονται σε χιλιάδες ιδιωτικά και δημόσια δημοτικά αγγλικά σχολεία και προβλέπεται να τριπλασιαστούν τα επόμενα χρόνια. Η εταιρία TESCO και το Institute of Directors προσφέρουν μια χορηγία 45.000 λιρών για να εκπαιδευτούν νέοι δάσκαλοι Λατινικών ώστε να καλυφθούν οι ολοένα αυξανόμενες ανάγκες.
Όταν εφτάχρονα παιδιά δε βλέπουν την ώρα να κάνουν το επόμενο μάθημα Λατινικών, καταλαβαίνει κανείς τι τεράστια περιθώρια υπάρχουν για να ανανεωθούν ριζικά οι τρόποι διδασκαλίας ώστε να γίνει διασκεδαστική και συναρπαστική η εκπαίδευση. Και αναρωτιέμαι το εξής: Αν ένα ποντίκι το οποίο βρυχάται λατινιστί έχει τη δύναμη να οδηγήσει σε μια τέτοια εντυπωσιακή αναγέννηση των Λατινικών σπουδών, γιατί να μην μπορούσε να γίνει κάτι παρόμοιο με την αναγέννηση των σπουδών των Αρχαίων ελληνικών οι οποίες και αυτές φθίνουν και ατροφούν στο εξωτερικό; Λύσεις όπως η ίδρυση, χρηματοδότηση ή ενίσχυση εδρών Αρχαίων ελληνικών και Λατινικών σε πανεπιστήμια του εξωτερικού είναι ατελέσφορες εάν δεν υπάρχουν φοιτητές που να επιθυμούν να σπουδάσουν. Δεν ξυπνάει κάποιο πρωί ένας νέος με μια επιθυμία να σπουδάσει Λατινικά. Χρειάζεται να ξεκινήσει κάνεις νωρίτερα. Πολύ νωρίτερα. Ίσως με ένα σκανταλιάρικο ποντίκι.
Τον Νοέμβριο του 2015 ο αστροφυσικός Δημήτρης Νανόπουλος με είχε καλέσει να λάβω μέρος στην παρουσίαση του αυτοβιογραφικού βιβλίου του «Στον τρίτο βράχο από τον ήλιο» στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών. Στο βιβλίο αυτό ο κορυφαίος μας επιστήμων περιγράφει πόσο δεν του άρεσε ο τρόπος που παρουσιαζόταν το μάθημα της Φυσικής στα σχολικά βιβλία και επικαλείται μια φράση του Χατζηδάκη για το πώς φαντάζεται την παιδεία του μέλλοντος:
«Μια παιδεία η οποία θα ωθεί προς μια ιπτάμενη φυγή προς τα άστρα». Η διαπίστωση αυτή δεν ισχύει μόνο για τα βιβλία Φυσικής. Πολλά από τα σχολικά βιβλία είναι τόσο βαρετά, κουραστικά και άχαρα που αντί να συνεπαίρνουν, απωθούν τους μαθητές. Αντί για «φυγή προς τα άστρα», προκαλούν μαζική φυγή από τα βιβλία. Και όχι μόνο αυτό. Η ανάγνωση σχολικών βιβλίων «σκοτώνει» γενικώς το διάβασμα. Τα σχολικά βιβλία ταλανίζουν τόσο πολύ τα παιδιά ώστε να αισθάνονται στην υπόλοιπη ζωή τους απέχθεια για οποιοδήποτε έντυπο (με την εξαίρεση ίσως των καρνέ επιταγών).
Με αυτή την αφορμή, σε συζήτηση που ακολούθησε την εκδήλωση, αποφασίσαμε να γράψουμε μαζί ένα βιβλίο Φυσικής για παιδιά του δημοτικού. Στην πρώτη μας συνάντηση και με την παρουσία του φίλου δημοσιογράφου Μάκη Προβατά πρότεινα να ξεκινήσουμε το εγχείρημα από βασικές έννοιες -επειδή πολλά παιδιά αλλά και ενήλικες δυσκολεύονται να καταλάβουν ακόμα και τι σημαίνει ο όρος «εξίσωση», σε τι διαφέρει από την «ταυτότητα» κλπ. Του ζήτησα λοιπόν να μου ζωγραφίσει μια εξίσωση. Δε δίστασε ούτε στιγμή. Σε μια σελίδα κομμένη από μπλοκάκι ζωγράφισε μια εξίσωση με κότες και αυγά. Αυτό με έκανε να καταλάβω ότι ακόμα και ολόκληρες ιστορίες θα μπορούσαν να αποδοθούν με σειρές εξισώσεων. Λίγο αργότερα ο καθηγητής της Φυσικής Υψηλών Ενεργειών έσπευσε στο εξωτερικό, λόγω της ανακάλυψης στο CERN ενός αναπάντεχα βαρύτερου από το αναμενόμενο μποζονίου. Δεν ξέρω αν παρά τον όγκο των καθηκόντων του θα μπορέσουμε να συντονιστούμε ποτέ για να υλοποιήσουμε αυτή την ιδέα, αλλά ένα βιβλίο Φυσικής με κότες, αυγά και ενδεχομένως αλεπούδες αντί για γράμματα και αριθμούς, θα ήταν σίγουρα πολύ πιο ελκυστικό και αποτελεσματικό από τα καθιερωμένα.


 

Πριν κάνω μάθημα για σένα... πρέπει πρώτα να γνωριστούμε

Αλέξανδρος Παπανδρέου

Θέλουμε να σχεδιάσουμε ένα σχολείο που θα μιλάει σε κάθε μαθητή ξεχωριστά. Για να το πετύχουμε αυτό, οφείλουμε να γνωρίσουμε κάθε μαθητή ξεχωριστά. Να γνωρίσουμε τα ενδιαφέροντα του, το επίπεδο των γνώσεών του, τις δυνατότητες και τις κλίσεις του. Πρέπει να ξέρουμε τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνει καλύτερα, την εικόνα που έχει για τον εαυτό του, το κίνητρο και τις ανάγκες του. Έτσι, μπορούμε να φτιάξουμε και ένα ξεχωριστό μονοπάτι μάθησης για τον καθένα, με προσωπικούς διδακτικούς στόχους!


 

Μαζί από την ιδέα στην πράξη

Μαρκέλλα Ηλία

Η ιδέα από την πράξη απέχει μόνο μία στιγμή… τη στιγμή εκείνη που ο κάθε μαθητής θα καταφέρει να ξεπεράσει το «εγώ» του, θα νιώσει μέλος της ομάδας και θα καταφέρει μαζί τους να δημιουργήσει κάτι απτό. Ο καθένας τόσο διαφορετικός, ο καθένας με το ρόλο του, ωστόσο έχοντας όλοι μια κοινή βάση: το ενδιαφέρον για το θέμα και η επίτευξη του στόχου. Και για αυτό τα θέματα των project μπορεί να ξεκινούν από την δημιουργία μιας νέας αποικίας, μέχρι ενα future problem scenario, αναπτύσσοντας όχι μόνο τις γνωστικές ικανότητες των συμμετεχόντων, αλλά έχοντας μια πιο ουσιαστική επιρροή στην ευρύτερη ανάπτυξη τους, τόσο στην ομάδα, όσο και σε κάθε μέλος της ξεχωριστά.


 

Διδακτικές πρακτικές για τη «διαφοροποίηση» της διδασκαλίας της Λογοτεχνίας

Βασιλική Γκούνη

Η «Κριτική της Αναγνωστικής Ανταπόκρισης» (Reader – Response Criticism), όπως και άλλες σύγχρονες θεωρίες της Λογοτεχνίας, αναγνωρίζουν στον αναγνώστη έναν σημαίνοντα ρόλο στην ερμηνεία του λογοτεχνικού έργου. Η αποδοχή της συγκεκριμένης θεώρησης στη διδακτική πράξη, συνεπάγεται την επιλογή καινοτόμων διδακτικών μεθόδων και στρατηγικών διδασκαλίας, οι οποίες δεν συνάδουν με το παραδοσιακό δασκαλοκεντρικό μοντέλο. Στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας, ο/η εκπαιδευτικός, λαμβάνοντας υπόψη του τις ποικίλες εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών/-τριών του, αλλά και το εύρος των πιθανών αναγνωστικών τους ανταποκρίσεων, καλείται να εμπλέξει ενεργά τους μαθητές/-τριές του στη δόμηση του νοήματος του λογοτεχνικού έργου. Η «διαφοροποιημένη διδασκαλία» (differentiated teaching) μπορεί να του προσφέρει πολύτιμα διδακτικά εργαλεία για τον σκοπό αυτό, καθώς μέσα από την υιοθέτηση των βασικών αρχών της μεθόδου και την εφαρμογή της – μεταξύ άλλων – στο περιεχόμενο, στη διαδικασία και στο αποτέλεσμα της διδασκαλίας, οι μαθητές/-τριες αποκτούν πολλαπλές ευκαιρίες για τη δημιουργική προσπέλαση του λογοτεχνικού έργου και την ενεργό συμμετοχή τους στην ερμηνεία του. Στην παρούσα εισήγηση παρουσιάζονται διδακτικές πρακτικές από τους κόλπους της διαφοροποιημένης διδασκαλίας που μπορούν να εφαρμοστούν στη διδακτική της Λογοτεχνίας για τη διαμόρφωση ενός αναγνωστικοκεντρικού και μαθητοκεντρικού πλαισίου μάθησης.


 

2ο μέρος

Μία «Εν σώματι» εισήγηση

Ιωάννα Γιαννακούρη

Αυτό που νιώθω την ανάγκη να μοιραστώ μαζί σας είναι ότι κάθε προσπάθεια να γίνει το μάθημα «αλλιώς», κάθε μικρή ή μεγάλη «ανατροπή» στο εκπαιδευτικό κατεστημένο, μόνο εύκολη υπόθεση δεν είναι. Απαιτεί χρόνο, κόπο, προσωπική αλλαγή και επαναπροσδιορισμό κάποιων εννοιών που είναι λίγο – πολύ δεδομένες στο μυαλό όλων μας. Απαιτεί, πάνω απ’ όλα, θέληση και πίστη. Ένα δυνατό «πιστεύω» του καθενός από εμάς ότι το όραμα για έναν καλύτερο κόσμο ξεκινάει από μια σχολική τάξη. Από τα παιδιά μας.


 

Ψηφιακό διαδραστικό υλικό στις μεθοδολογίες εκπαίδευσης: Η στροφή σε Μαθητοκεντρικά Μοντέλα Μάθησης

Βασίλης Οικονόμου

Είναι γεγονός πως μια ριζική αναδιοργάνωση του ρόλου του εκπαιδευτικού στην τάξη απαιτεί, σεπολλές περιπτώσεις, αλλαγή συνηθειών και εκ βάθρων αναθεώρηση των παιδαγωγικών του αντιλήψεων αλλά και καλή προετοιμασία με ταυτόχρονη παροχή σύγχρονων «εργαλείων». Στόχος η στροφή σε Μαθητοκεντρικά Μοντέλα Μάθησης με βάση την καινοτόμο πρωτοβουλία που ξεκίνησε το 2007 και είχε ως στόχο τη βελτίωση της μαθησιακής εμπειρίας των διδασκομένων, προσαρμόσαμε το ρόλο του εκπαιδευτικού ώστε να καλλιεργεί στους μαθητές του ικανότητες του 21ου αιώνα ως αποτέλεσμα όχι μόνο γνώσεων αλλά και δεξιοτήτων, στάσεων ζωής και αξιών. Σκοπός μας ήταν και είναι ο εκπαιδευτικός να γίνεται σταδιακά ο διαχειριστής της μάθησης, που καθοδηγεί τους μαθητές στο να αναζητούν μόνοι τους τις πληροφορίες και να δημιουργούν το δικό τους εκπαιδευτικό υλικό, ως μέρος μιας δημιουργικής και ευχάριστης διαδικασίας. Επιτελεί πλέον, το ρόλο του συνεργάτη, παρά του καθοδηγητή της εργασίας του μαθητή. Δεν αποτελεί το μοναδικό φορέα έγκυρης γνώσης αλλά τον σύμβουλο που θα συνδράμει στις προσπάθειες του εκπαιδευόμενου και θα τον βοηθήσει να ανακαλύψει και να οργανώσει τη «δική» του γνώση, με τρόπο που να αρμόζει στον προσωπικό του τρόπο μάθησης.


 

Η Διαθεματική Πληροφορική στο Δημοτικό πρωινό και ολοήμερο σχολείο

Ζωή Στέλλου

Διαδραστικός Χάρτης της Μυθολογίας: Θεματική Οδύσσεια
Περιγραφή: Ψηφιακός Χάρτης της Οδύσσειας, στον οποίο οι αρχαίες πόλεις συνδέονται με την εφαρμογή Google maps και μέσω συντεταγμένων, τις σημερινές πόλεις. Προκειμένου να είναι προσβάσιμος ο χάρτης και από άτομα με ειδικές ανάγκες, έχει ηχογραφηθεί το όνομα της πόλης και πληροφορίες για την αρχαία και νέα ιστορία της από τα παιδιά και ακούγεται πατώντας το αντίστοιχο κουμπί ή περνώντας το ποντίκι πάνω από την πόλη. Επικείμενη προσθήκη: η Αργοναυτική Εκστρατεία του Ιάσονα.

Τοπική Βάση Δεδομένων για αναζήτηση Εικόνων
Περιγραφή: Συλλογή εικόνων και δημιουργία Βάσης δεδομένων για αναζήτηση εικόνων με ασφάλεια και ακρίβεια στα αποτελέσματα, για τις ανάγκες του σχολείου μας. Οι εικόνες συλλέχθηκαν, ονομάστηκαν και κατηγοριοποιήθηκαν σε φακέλους. Στη συνέχεια δημιουργήθηκε μέσω Access η βάση δεδομένων, έγινε εισαγωγή των εικόνων ως υπερσύνδεσμοι και δημιουργήθηκε φόρμα αναζήτησης, για να αναζητούν εικόνα με βάση το όνομα στα κεφαλαία και να βγαίνει ως αποτέλεσμα μία λίστα με τις ανάλογες εικόνες (ως υπερσύνδεσμοι).


 

Ομήρου Οδύσσεια: Αναζητώντας τη βέλτιστη απόφαση

Αναστασία Κασσιανού

Τα παιδιά περιπλανιούνται μαζί με τον Οδυσσέα στην προσπάθειά του να φτάσει πίσω στην Ιθάκη και στην οικογένειά του. Μέσα σε καταστάσεις στρατηγικής αλληλεξάρτησης με σχέσεις σύγκρουσης, αλλά και συνεργασίας αντιλαμβάνονται την κρισιμότητα των αποφάσεων του Οδυσσέα. Έτσι, έρχονται σε επαφή με τις βασικές αρχές της θεωρίας παιγνίων, καθώς και με μοντέλα ηγεσίας και διοίκησης. Πώς επέδρασαν το περιβάλλον, οι δυνατότητες και οι επιλογές του Οδυσσέα στον τελικό του σκοπό; Ήταν τελικά ένας καλός ηγέτης;


 

Gamification & Storytelling: μέσα από τα μάτια ενός παιδιού

Κατερίνα Κοτσίνα

«Αγαπητό μου ημερολόγιο,
επιτέλους πέρασε ο καιρός... αύριο ξεκινάει το φετινό summer school! Περιμένω πώς και πώς να δω ξανά τους “Κεραυνούς”. Πέρυσι ήμασταν πολύ δυνατοί, καταφέραμε να κάνουμε τον Φιλέα Φογκ να κερδίσει το μεγάλο στοίχημα και να φτάσει στην άκρη του κόσμου! Ήταν συναρπαστικό, μας έκανε καθημερινά να θέλουμε να κάνουμε το αερόστατο να φτάσει όλο και πιο μακριά! Κάθε μέρα αποκτούσαμε μία νέα γνώση, με την οποία βοηθούσαμε τον Φιλέα να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που συναντούσε στο ταξίδι του... Δυνάμεις, σχήματα, θεωρία παιγνίων, μυθολογία, θεωρία σχετικότητας... Και μετά παίρναμε μέρος σε απίθανες δοκιμασίες! Όσο πιο καλά τα πηγαίναμε, τόσο ανεβαίναμε και δίναμε νέες ικανότητες στον ήρωά μας! Κερδίζαμε και μίλια, για να τα χρησιμοποιήσουμε σε περίπτωση κακοκαιρίας! Περάσαμε από τόσες πολλές χώρες, γνωρίσαμε τόσους πολιτισμούς! Μάλιστα επιλέγαμε μία χώρα που μας έκανε εντύπωση κάθε φορά και την παρουσιάζαμε στις άλλες ομάδες. Αλλά μην νομίζεις ότι όλη η μέρα είχε μόνο μάθημα και δοκιμασίες. Κάθε απόγευμα είχαμε ρομποτική, κινηματογράφο, καλλιτεχνικά εργαστήρια, προγραμματισμό, θεατρικό παιχνίδι, ταχυδακτυλουργικά, πειράματα... Έπειτα ερχόταν η ώρα να συμπληρώσω στο ημερολόγιό μου τους προσωπικούς μου στόχους. Ήθελε ηρεμία και σκέψη πάντα εκείνη η στιγμή. Γιατί για μένα είχε πολλή σημασία να γίνομαι καλύτερη κάθε μέρα! Άκουσα φέτος ότι ο Σέρλοκ Χολμς έμεινε χωρίς συνεργάτη. Λες να προτείνω στους “Κεραυνούς” να τον βοηθήσουμε; Καληνύχτα από μένα, μετράω αντίστροφα!
Με αγάπη, Μελίνα»


 

Μαθαίνω κάνοντας

Άννα Γαρδέλη

Ο τρόπος που οι μαθητές σήμερα μαθαίνουν έχει αλλάξει και νέες – ή όχι και τόσο νέες – μαθησιακές προσεγγίσεις μπορούν να υπηρετήσουν καλύτερα, από τον παραδοσιακό τρόπο διδασκαλίας, τις ανάγκες των σύγχρονων μαθητών. Η εκπαίδευση, σχεδόν στάσιμη ή έχοντας κάνει πολύ μικρά βήματα, έχει να διανύσει όλο και μεγαλύτερη απόσταση για να τους φτάσει. Πώς η βιωματική θεωρία, του Kolb, σε συνδυασμό με παιχνίδια ή την τεχνολογία, μπορεί να γίνει ένα δυνατό εργαλείο στα χέρια εκπαιδευτικών, ερευνητών και σχεδιαστών που θα πάει την εκπαίδευση μερικά βήματα πιο κοντά στους μαθητές και τις ανάγκες τους, ανάγκες για μάθηση περισσότερο από γνώση;


 

Εκεί που τα κόμικ συναντούν την ανθρωπολογία, γεννιέται η ανατομία του ήρωα.

Κέλλυ Λαγού

Συνδυάζοντας ένα διηγηματικό κόμικ βασισμένο στους άθλους του Ηρακλή και ταινίες όπως Μπάτμαν, Χάρι Πότερ, και Άρχοντα των δαχτυλιδιών, εξετάζουμε τις αυθαίρετες έννοιες ηθικής και δικαιοσύνης. Έχοντας κατανοήσει την έννοια του συστήματος από τα μαθήματα Οικοσύστημα, Ανθρωπολογία και Διατροφή, τα παιδιά μελετούν την ανατομία του ήρωα μέσα από έναν ισομορφισμό με την ανατομία του ανθρώπινου σώματος. Παράλληλα, ο ήρωας είναι ένα σύστημα που διαρκώς εξελίσσεται. Παρατηρούμε την αλληλεπίδρασή του με την κοινωνία και τα χαρακτηριστικά που αναπτύσσει στην πορεία, συνδέοντας έτσι την έννοια του συστήματος με αυτήν της εξέλιξης η οποία διαπνέει την επόμενη ενότητα της Προϊστορίας και Αρχαιολογίας. Καταλήγουμε, θέτωντας το ερώτημα: Ήρωας είναι κάποιος που κάνει ηρωικές πράξεις, ή μήπως είναι μία εξαιρετική ποιότητα ανθρώπου;


 

Αμφισβητώντας το Προφανές: Δημιουργική Εξερεύνηση και Κριτική Σκέψη στο Πρόγραμμα Αριστείας του Deree

Έλενα Μαραγκού, Μαρία Μπούχλη

To πρόγραμμα Αριστείας (International Honors Program) του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδας - Deree απευθύνεται σε άριστους φοιτητές, οι οποίοι εκτίθενται σε διεπιστημονικά μαθήματα βασισμένα στην ταυτόχρονη εφαρμογή κριτικής σκέψης και δημιουργικότητας, μέσω χρήσης διαδραστικών μεθόδων διδασκαλίας και τεχνολογίας. Ακρογονιαίος λίθος της φιλοσοφίας του προγράμματος είναι η έμφαση στην δημιουργικότητα γιατί χωρίς αυτήν δεν υπάρχει καινοτομία και ανταγωνιστικότητα, αλλά και γιατί, όπως δείχνει η έρευνα, η δημιουργικότητα είναι συνώνυμη με την κριτική ικανότητα.


 

Διεπιστημονικότητα και Διαδραστικές Μέθοδοι Διδασκαλίας στο Πρόγραμμα Αριστείας του Deree

Θέμελης Γλυνάτσης, Στέλιος Μιχόπουλος

Η χρήση διαδραστικών μεθόδων διδασκαλίας συμβαδίζει με την διεπιστημονικότητα στο πρόγραμμα Αριστείας (International Honors Program) του ACG-Deree. Στόχος είναι να ξεπεραστούν τα παραδοσιακά μοντέλα μάθησης που επικρατούν στο ελληνικό σχολείο προκειμένου να είναι δυνατή η κριτική και δημιουργική σύνθεση εννοιών και πληροφοριών.


 

Από τα Μαθηματικά της θεωρίας στα Μαθηματικά της καθημερινής πράξης

Σέβη Μακρή

Το κύριο μέλημα ενός εκπαιδευτικού συστήματος είναι το αναλυτικό του πρόγραμμα σε όλες τις σχολικές βαθμίδες, να είναι προσαρμοσμένο στις ανάγκες των μαθητών. Οι μαθητές ανεξαρτήτως δυσκολιών πρέπει να προσεγγίσουν τα Μαθηματικά. Η εκμάθηση των Μαθηματικών δεν πρέπει να είναι η στείρα συλλογή και απορρόφηση γνώσεων και δεξιοτήτων, αλλά η οικοδόμηση εννοιών για παραγωγή γνώσης. Πρέπει να περάσουμε από την κουλτούρα της θεωρίας σε αυτή της πράξης. Αυτό που πρέπει να προβληματίσει την εκπαιδευτική κοινότητα είναι κυρίως το γιατί και μετά το πώς και το τι θα διδάξουμε. Η ύλη των Μαθηματικών που διδάσκεται στο σχολείο, τις περισσότερες φορές δεν συμβαδίζει με την νοητική ανάπτυξη των παιδιών. Αυτό αποτελεί τροχοπέδη στη μαθησιακή λειτουργία και στη συσσώρευση κενών που με την πάροδο του χρόνου μετατρέπεται σε απέχθεια προς το μάθημα. Τα Μαθηματικά που διδάσκουμε πρέπει: Να είναι κατανοητά. Να είναι χρήσιμα. Να οργανώσουν τον φυσικό, κοινωνικό και νοητικό κόσμο.
Η διασύνδεση των Μαθηματικών με τον πραγματικό κόσμο πρέπει να είναι το κύριο μέλημα της προσπάθειας μας. Τα παιδιά τελειώνοντας την υποχρεωτική εκπαίδευση πρέπει να μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα μαθηματικά που διδάχθηκαν εννέα ολόκληρα χρόνια, διεκπεραιώνοντας καθημερινές καταστάσεις στην πραγματική ζωή. Πρέπει να κατανοούν τη σχέση των Μαθηματικών με την μουσική, την τέχνη, το περιβάλλον, την ιατρική, τα διάφορα αθλήματα, τα τυχερά παιχνίδια, τους υπολογιστές και τη ρομποτική...
Πρέπει να μάθουν ότι τα Μαθηματικά είναι παντού.
Από την απόγνωση λοιπόν πρέπει να περάσουμε στη ΓΝΩΣΗ.


 

3ο μέρος

Τι πρέπει να ξέρεις πριν γίνεις νεροδαμαστής. Ο κύκλος του νερού και η σημασία του για τη ζωή και τον πολιτισμό προσεγγίζονται διαθεματικά, με αυτονομία στη μάθηση.

Κατερίνα Κατωπόδη

Η αυτόνομη μάθηση επιτρέπει στον εκπαιδευτικό ευελιξία ως προς την εξατομίκευση και στον εκπαιδευόμενο ευκαιρίες ενεργητικής μάθησης και συστηματικής καλλιέργειας των μεταγνωστικών του δεξιοτήτων. Ιδιαίτερα με τη χρήση των ΤΠΕ, η αυτονομία μπορεί να επιτευχθεί με ποικιλία τεχνικών που δεν παγιώνουν μόνο τον ενεργητικό ρόλο του μαθητή στη διαδικασία, αλλά ενισχύουν και μία σειρά δεξιοτήτων απαραίτητων για την ένταξή του στην κοινωνία της γνώσης. Στο μάθημα που θα παρουσιαστεί μαθητές διαφορετικών ηλικιών δούλεψαν ομαδικά, με αυτονομία, στην αναζήτηση και παρουσίαση της ύλης που αφορούσε τον κύκλο και τη σημασία του νερού σε ένα πλαίσιο οδηγιών με στοιχεία gamification (παιχνιδοποίησης). Η καθοδήγηση είχε τη μορφή διαλόγου με έναν ψηφιακό χαρακτήρα, φύλλων εργασίας και στοιχείων-βοήθειας.


 

«Ψάξε το Χώρο και...»: κάτι πιο πέρα από τα μαθηματικά του σχολείου

Ρωξάνθη Νίκου, Νίκη Πέτση, Γεωργία Μπαμπάτσικου

Με αφορμή και άξονα την ταινία κινούμενων σχεδίων "Flatland: a journey of many dimensions" (2007) δημιουργήθηκε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα γεωμετρίας για μαθητές Ε’ & ΣΤ’ τάξης δημοτικού σχολείου. Τα παιδιά, στο πλαίσιο αυτό, προσέγγισαν πολυαισθητηριακά με ένα διαφορετικό τρόπο τη γεωμετρία, παίρνοντας μέρος σε ένα ταξίδι στις «χώρες» των διαστάσεων, αφήνοντας στην άκρη τις τυποποιημένες ασκήσεις και τα σχολικά βιβλία. Στη θέση αυτών, ως εκπαιδευτικά εργαλεία, χρησιμοποιήθηκαν ποικίλα χειραπτικά υλικά μαθηματικών, συζήτηση, εικαστική τέχνη και παιχνίδι. Μέσα από αυτά μπήκαν οι μαθητές σε διαδικασία να εκφραστούν πάνω σε έννοιες γεωμετρίας, τις οποίες και διερεύνησαν οπτικά και απτικά χρησιμοποιώντας και στρατηγικές σκέψης, τις αναστοχάστηκαν, τις επεξεργάστηκαν και τις αιτιολόγησαν. Συνάμα εκφράστηκαν και για κοινωνικά ζητήματα που αναδεικνύονται μέσα από την ταινία. Στο τέλος μάλιστα, τα παιδιά με ρόλο «ξεναγών» στο ταξίδι, προκάλεσαν και τους γονείς τους να συμμετέχουν σε κάποιες από τις δραστηριότητες στις οποίες είχαν τα ίδια εμπλακεί νωρίτερα.


 

Κατασκευάζω και ανακαλύπτω τον κόσμο των μαθηματικών – Η μεθοδολογία STEM στην εκπαίδευση

Φωτεινή Παπανικολάου

H προτεινόμενη διδακτική πρόταση απευθύνεται σε μαθητές νηπιαγωγείου και δημοτικού. Οι μαθητές, μέσω μιας κατασκευής ενός, αγαπημένου σε αυτούς, παιχνιδιού προσεγγίζουν, διερευνούν, πειραματίζονται και κατανοούν μαθηματικές έννοιες (αριθμοί, πράξεις, μετρήσεις, μοτίβα, λόγοι, αναλογίες, γεωμετρία, επίλυση προβλήματος) αλλά και έννοιες από το χώρο της Επιστήμης, της Τεχνολογίας και της Μηχανολογίας (STEM).